Over rioolwaterzuiveringsinstalatie ‘s-Hertogenbosch

De rioolwaterzuiveringsinstallatie’s-Hertogenbosch zuivert afvalwater van huishoudens en bedrijven uit de gemeente Vught, Heusden en bijna de gehele gemeente ’s-Hertogenbosch. Per uur stroomt maximaal 14.000.000 liter door de machines, de zuiveringsinstallatie is van waterschap Aa en Maas. De installatie stamt uit 1973 en was diverse keren kleinschalig gerenoveerd om aan de veranderende effluentnormen en milieueisen te voldoen.

Renovatie met oog voor milieu

De rioolwaterzuiveringsinstallatie ’s-Hertogenbosch was toe aan een grootschalige revisie. “Per uur komt hier zo’n veertien miljoen liter afvalwater binnen. En dat 24 uur per dag, al 40 jaar lang. Dat heeft een aantal onderdelen van de zuivering dusdanig aangetast dat ze versleten zijn”, zegt Antoine van Geffen, projectmanager waterschap Aa en Maas. Daarbij wilde het waterschap Aa en Maas in de eerste plaats de capaciteit van de rioolwaterzuivering verhogen en voldoen aan de nieuwe effluentnormen. In de tweede plaats moest de vernieuwde installatie biogas produceren. De renovatie bood ruimte voor innovatie. Sterker, het waterschap was op zoek naar een innovatieve oplossing om zo duurzaam mogelijk te opereren.

Technologische en duurzame innovatie

Waterschap Aa en Maas koos voor Royal HaskoningDHV vanwege zijn duurzame visie met oog voor de omgeving en technische ondersteuning bij het totstandkomen van innovatieve samenwerkingsverbanden met nabijgelegen organisaties. Zo onderzocht Royal HaskoningDHV in een businesscase de haalbaarheid om het biogas uit de waterzuivering te leveren aan de gemeentelijke afvalstoffendienst en Heineken. Daarnaast begeleidde Royal HaskoningDHV het waterschap van A tot Z gedurende het gehele project – van het opstellen van de projectdefinitie tot het doorlopen van de MER-procedures en het begeleiden van de aanbesteding en bouw.

Voor de aanbesteding is gewerkt met een referentieontwerp. De basis daarvoor was de Systems Engineering-ontwerpwijze (SE Lite™) van Royal HaskoningDHV. Hierbij werden de projecteisen, risico’s en kansen voor de referentieontwerpen opgesteld in nauwe samenwerking met stakeholders gebruikmakend van interactieve workshops. SE Lite™ is een methodiek die uitgaat van de essentie van Systems Engineering en waarvoor geen uitgebreide SE-kennis vereist is. Het waterschap overwoog verschillende contractvormen en koos na een uitgebreide marktconsultatie voor een Design Build & Maintain-contract (DBM). De renovatie wordt uitgevoerd door de aannemerscombinatie Besix Hegeman. Tijdens de volledige duur van het project ondersteunen experts van Royal HaskoningDHV het waterschapsteam ter plekke en op afstand met kennis en capaciteit.

Samenwerking als basis

Tijdens de gehele renovatie en uitbreiding bleef de waterzuivering functioneren. Eerst werden de nieuwe onderdelen en tanks gebouwd, terwijl de bestaande systemen bleven draaien. Vervolgens namen de nieuwe tanks de zuivering over, zodat de verouderde onderdelen gerenoveerd konden worden. Een complex traject, waarbij goede samenwerking essentieel is. Van Geffen licht toe: “Samenwerken in zo’n groot bouwproject begint bij het hebben van respect voor elkaars belangen. Daarvoor hebben we continu overlegd over allerlei aspecten, bijvoorbeeld over technische ontwerpen en de uitvoering. Uiteindelijk moet dat samen met beheer gebeuren, want onze winkel blijft wel open.”

Hogere capaciteit en effluentkwaliteit

Het gezuiverde water, dat uiteindelijk weer de rivier de Dieze in stroomt, is nu nog schoner. Het effluent bevat minder afvalstoffen; 7,0 mg/l tegenover 12 mg/l aan stikstof in de oude situatie. Daarmee bevat het gezuiverde water 40% minder stikstof en fosfaat dan voorheen. De hydraulische capaciteit is niet verhoogd: hiervoor zijn afspraken gemaakt met de gemeente Den Bosch. Ook kan het waterschap na de renovatie fosfaat terugwinnen uit het rioolwater. Deze grondstof wordt toegepast als meststof voor de landbouw.

Duurzame en circulaire samenleving

Het ontwerp van de waterzuiveringsinstallatie ’s-Hertogenbosch is volledig gefocussed op hergebruik van bestaande onderdelen en energieproductie. Daarmee is het een geweldig voorbeeld van een duurzame en circulaire transitie. Waterschap Aa en Maas wint biogas uit restslib levert dit aan externe organisaties. “De gistingstanks zijn onderdeel van onze gasfabriek die goed zijn voor een kleine zes miljoen kubieke meter gas per jaar”, zegt Van Geffen. Dat staat gelijk aan het gemiddelde gasverbruik van ongeveer drieduizend huishoudens. “Naast pure waterschoonmaker, zijn we nu ook energieleverancier.” Het biogas gaat naar de bierbrouwerij van Heineken en de vuilniswagens van de gemeentelijke afvalstoffendienst. Voor het electriciteitsverbruik wordt een park met zonnepanelen geplaatst. Naast alle technische aanpassingen is er in overleg met de omgeving een passende landschappelijke overgang gemaakt naar het achtergelegen Diezegebied.

Unieke samenwerking van drie organisaties

Heineken had behoefte aan duurzame energievoorziening, terwijl de rioolwaterzuiveringsinstallatie ruim twee kilometer verderop biogas over had; een uitstekende match. Via een leidingsysteem van 2,2 kilometer levert de installatie zijn biogas aan de bierbrouwer. Heineken gebruikt het groene gas om warmte te genereren voor het brouwproces. De afvalstoffendienst laat zijn vuilniswagens rijden op het biogas. De overbuurman van de waterzuivering heeft een eigen biogas-tankstation waar 40 voertuigen tegelijk kunnen tanken. Op zijn beurt levert de afvalstoffendienst overtollige warmte aan de waterzuiveringsinstallatie. Daarmee worden de gistingstanks verwarmd en kan de installatie meer biogas produceren – niet alleen een duurzame, maar ook een financiele win-winsituatie.

Klant
Waterschap Aa en Maas

Vraag
Hoe kunnen we onze waterzuivering renoveren, uitbreiden en tegelijkertijd zoveel mogelijk verduurzamen?

Oplossing
Ondersteuning van A tot Z met o.a. een Energy Study, SE Lite referentieontwerp, begeleiding van de aanbesteding en systeem gerichte contractbeheersing tijdens de realisatie.

Resultaten

  • Energie leverende waterzuivering door winnen biogas uit restslib
  • Levering van biogas aan gemeentelijke afvalstoffendienst en Heineken
  • Betere effluentkwaliteit van gezuiverd water
  • Hogere waterzuiveringscapaciteit
  • Terugwinning fosfaat voor landbouwmest
  • Warmte afvalstoffendienst wordt gebruikt voor biogasproductie

Gerelateerde diensten