10 mrt 2020

Op verzoek van de NVDE (Nederlandse Vereniging van Duurzame Energie) heeft Royal HaskoningDHV een vergelijking uitgevoerd tussen warmtelevering op basis van houtige biomassa en op basis van aardgas. Hierbij is gefocust op de broeikasgasemissies voor de totale keten, van bos of gaswinning tot en met de levering van warmte aan huizen en industrie. Uit de vergelijking blijkt dat warmte op basis van houtige biomassa een significante reductie van broeikasgasemissies geeft in vergelijking met warmte geproduceerd op basis van aardgas. Emissies van verzurende en vermestende verbindingen en fijnstof zijn gemiddeld wel hoger. De totale milieukosten liggen bij de biomassaketens lager dan bij de gasketens.

Aanleiding

Houtige biomassa speelt in het Nederlandse overheidsbeleid een belangrijke rol bij de verduurzaming van de warmteproductie in zowel de gebouwde omgeving als in de industrie. Houtige biomassa, afkomstig uit binnen- en buitenland, wordt in toenemende mate gebruikt als brandstof voor warmte. Er is maatschappelijke discussie over verschillende aspecten van deze keten. Het is van belang dat de discussie precies gevoerd wordt, met oog voor de verschillende stappen in de keten, verschillende herkomstlanden en diverse issues, waaronder CO2-reductie, uitstoot van stikstofverbindingen en van fijnstof. Ook is een goede vergelijking met aardgas als alternatief waardevol, ook bezien vanuit de hele keten en afkomstig uit diverse landen.

Onderzoek

In het onderzoek is de vergelijking voor warmtelevering op basis van biomassa en op basis van aardgas uitgevoerd voor twee situaties: woningen en industrie.

In beide situaties is voor de gehele keten - vanaf beheerd bos of gaswinning, gebruik t.b.v. warmteproductie tot levering – een vergelijking gemaakt. Tussen deze ketens is er op basis van biomassabrandstoffen en op basis van aardgas per geleverde eenheid warmte gekeken naar de emissies van broeikasgassen, verzurende en vermestende stikstofverbindingen en fijnstof. Andere aspecten van de vergelijking tussen deze ketens werden niet in detail beschouwd, zoals de effecten van biomassagebruik op bosbeheer, de koolstofbalans en biodiversiteit, en de geopolitieke dimensie van import van aardgas.

Voor de houtige biomassa zijn vier varianten beschouwd:

  • Houtsnippers (en shreds) uit onderhoud aan bos, landschap en stedelijk groen in Nederland;
  • Houtpellets uit pulphout uit bos en plantages uit het Zuidoosten van de VS;
  • Houtpellets uit bijproducten van houtverwerkende bedrijven uit het Zuidoosten van de VS;
  • Houtpellets uit pulphout en bijproducten van houtverwerkende bedrijven uit de Baltische Staten.

Pulphout betreft stamhout van ‘hele bomen’ van dunnere diameter. Dit stamhout wordt conform de naam vooral gebruikt voor productie van pulp - de grondstof van papier en karton - en voor een klein deel ook voor houtpellets.

Voor bosbeheer, koolstofbalans en biodiversiteit is ervan uitgegaan dat de gebruikte biomassa voldoet aan de geldende duurzaamheidseisen.

Voor aardgas zijn drie mogelijke varianten beschouwd waarmee de afnemende aardgasproductie in Nederland zou kunnen worden opgevangen:

  • Per pijpleiding aangevoerd aardgas uit Noorwegen;
  • Per pijpleiding aangevoerd aardgas uit Rusland;
  • Per schip uit Qatar aangevoerde LNG.

Conclusies en advies

Samenvattend kan worden geconcludeerd dat – berekend over de hele keten - warmte op basis van houtige biomassa een significante reductie van broeikasgasemissies per eenheid geleverde warmte geeft in vergelijking met warmte geproduceerd op basis van geïmporteerd aardgas. Dit gaat wel gepaard met hogere emissies van verzurende en vermestende stikstofverbindingen, zwaveloxide en fijnstof. Om de effecten door emissies van broeikasgassen en schadelijke stoffen onderling te vergelijken zijn beide omgerekend in milieukosten. Per saldo liggen de totale milieukosten bij de biomassaketens ruimschoots lager dan bij de gasketens, mits andere emissies dan broeikasgassen worden geminimaliseerd.

Dit onderzoek levert feiten en cijfers, die naar Royal HaskoningDHV hoopt de kwaliteit van de maatschappelijke discussie over houtige biomassa kan helpen verhogen en de nuance kan vergroten.

Lees hier het volledige onderzoeksrapport ‘Warmte uit aardgas of uit biomassa?’