Vanaf 5 januari 2021 gelden er aanvullende eisen voor ZZS in afval. Dat zal de verwerking van afval verbeteren, maar voor producerende bedrijven extra verplichtingen opleveren.

Download hier het PDF: ZZS in Afval

Ondergeschoven kindje

‘ZZS in afval’ is het ondergeschoven kindje van de aanpak van ZZS. Productie-emissies naar lucht en water zijn gereguleerd en door de inventarisaties ook steeds beter in beeld. ZZS-aanwezigheid in producten wordt gecommuniceerd in de keten. Over aanwezigheid van ZZS in afval is veelal echter weinig bekend. En dat terwijl aanwezige ZZS bij de verwerking van afval tot serieuze emissies kunnen leiden. Verandering is op komst. De SCIP Database, het Besluit melden en de vastlegging van gegevens in de vergunning van de ‘ontdoener’ zijn drie aanstaande maatregelen die bedrijven gaan verplichten detailinformatie te delen over ZZS in hun afval. Doel is om zo doelmatige afvalverwerking te bevorderen. Een goede zaak voor de afvalverwerking, maar mogelijk een grote omslag voor productiebedrijven.

Wat is het probleem?

ZZS zijn een probleem, wanneer mensen eraan bloot worden gesteld of ze in het milieu belanden. Een op het eerste gezicht logische gedachte is dan ook om elke onderneming uitsluitend hierop te beoordelen. ZZS afgevoerd in afval vallen buiten dit toetsingskader: indien ZZS in afval leiden tot emissies of blootstelling bij de verwerking, dan is de verwachting dat dit wel door de afvalverwerker en haar bevoegd gezag zal worden opgepakt. Op zichzelf is dat waar. Maar deze aanvliegroute geeft weinig mogelijkheden tot een bronaanpak. Informatie over de samenstelling van afval is cruciaal voor de juiste verwerking ervan. Indien dit niet bij de bron beschikbaar komt, dan komt het verder in de keten zeker niet. Daarvoor is het aantal ZZS te groot, de voorhanden zijnde testmethoden zijn niet toereikend en bovendien komt afval veelal als een gemengde partij bij de verwerker. Er is dus noodzaak om de samenstelling van afval – met in het bijzonder aanwezige ZZS - in meer detail bij de bron boven tafel te krijgen.

Maatregelen

SCIP Database: ECHA, de Europese chemische stoffenautoriteit, gaat per 5 januari 2021 producenten van artikelen verplichten aanwezigheid van ZZS boven 0,1% bij hen te melden, naast de bestaande verplichting van informatieverstrekking aan de ontvanger van het ZZS bevattende artikel (art 33 REACH). De zo verkregen informatie wordt verzameld in de SCIP database (SCIP = Substances of Concern In articles as such or in complex objects (Products), vastgesteld onder de Kaderrichtlijn afvalstoffen). De database is publiek toegankelijk, waardoor afvalverwerkers informatie kunnen inwinnen over mogelijk aanwezige ZZS in bepaalde afvalstromen.

Besluit melden: Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen wordt aangepast. Hierin zal worden opgenomen dat bedrijven (ontdoeners) bij de melding van afval meer detailinformatie ten aanzien van ZZS (stofnaam en gehalte) op moeten geven. In gevolge de Wet milieubeheer waren ontdoeners al verplicht tot informatieverstrekking, maar het detailniveau is nergens vastgelegd en werd in de praktijk vaak beperkt tot de Euralcode. Het aangepaste Besluit melden wil deze praktijk veranderen. Hoe het Besluit er uit gaat zien is nog niet bekend. Het herziene Besluit wordt in 2021 verwacht.

Vergunning: In lijn met de ontwikkelingen rond Besluit melden heeft de provincie Zuid-Holland in haar beleid ten aanzien van ZZS (bijlage bij Nota Vergunning, Toezicht en Handhaving 2018-2021, december 2019) aangekondigd dat de informatie- en onderzoeksplicht bij ontdoeners zal worden aangescherpt. Het beleid stuurt aan op opgave van gehalte ZZS in afval, opgave van de procedure van vaststelling van gehalte ZZS in afval, en onderzoek naar verwijdering van ZZS uit afval op de eigen inrichting. Wanneer het bevoegde gezag aansluiting zoekt bij dit beleid betekent dit dus dat vergunningen in het kader van de Wabo pas verleend worden wanneer detailinformatie over ZZS in afval bekend en goed bevonden is – gelijk aan de aanpak zoals we deze in feite al kennen voor lucht en water. De eerste (ontwerp)beschikking met voorschriften hierover in de provincie Zuid-Holland is inmiddels een feit. In welke mate andere regio’s dit beleid volgen is niet bekend.

Wat betekent dit voor productiebedrijven?

Meer en meer gaan we afval beschouwen als een stof of product van stoffen. Als gevolg hiervan zal afval daarmee steeds meer ‘op spec’ ‘geproduceerd’ gaan worden. Het in kaart brengen van de ZZS-massastromen is daarbij van belang. Dit kan voor bedrijven een hele omslag zijn, maar is in feite een logisch gevolg van de grotere trend van meer transparantie, verduurzaming en circulariteit. Bedrijven worden op deze manier bovendien extra alert gemaakt op eventuele preventieve maatregelen die zij zelf kunnen nemen, zodat ZZS niet in afval terecht komen.

Wat betekent dit voor afvalverwerkers?

"De dialoog met leveranciers zal eenvoudiger worden. Ontdoeners weten nu vaak niet wat de (exacte) samenstelling van het afval is en afvalverwerkers krijgen geregeld onvoldoende antwoord bij navraag. In de toekomst zullen producenten dit (beter) moeten weten. Door meer gedetailleerde informatievoorziening kan een afvalverwerker accurater toetsen aan haar eigen acceptatiebeleid/-criteria en wordt zodoende de afvalverwerking in zijn geheel verbeterd.

Is het doel om ZZS in afval te weren? Niet per se, net zoals het niet per se het doel is om ZZS in stoffen en producten te weren. Wel is het doel een gerichte, transparante omgang met ZZS – in een holistische aanpak, waaronder de doelmatige verwerking van ZZS in afval - en mogelijkheid tot ingrijpen wanneer zich ontoelaatbare situaties voor (dreigen te) doen.

Heeft u vragen over ZZS in afval, neem dan contact op met de auteurs van dit artikel.

Gerelateerde projecten