Begin dit jaar spoelden aan de Noordzeekust 29 potvissen aan. In hun maag zijn verontrustende hoeveelheden plastic aangetroffen. Zowel grote stukken die de darm kunnen blokkeren, als ook kleine stukken die chronische problemen kunnen veroorzaken (zie The Guardian). Dit is slechts één voorbeeld waaruit blijkt dat plastic in zee een groot probleem is voor het zeeleven.

plastic soup | Royal HaskoningDHV

Het is voor het ecologisch evenwicht cruciaal dat we - naast voorkomen - zorgen dat het plastic in zee wordt opgeruimd. Daarom ben ik heel blij dat wij als Royal HaskoningDHV een kleine bijdrage hebben kunnen leveren aan de ontwikkeling van het ‘invangscherm’ van The Ocean Cleanup, door middel van een ecologische quickscan van het prototype. Ik denk dat dit fantastische idee daadwerkelijk kan bijdragen aan het herstel van de ecologische balans.

Drijvende schermen

The Ocean Cleanup ontwikkelde in de afgelopen jaren een innovatieve methode voor het verwijderen van plastic uit de oceaan. Wereldwijd krijgt deze jonge organisatie veel steun, onder andere in de vorm van vrijwilligers en donaties via crowd funding. Met behulp van drijvende elementen, voorzien van ondoordringbare schermen wordt plastic tegengehouden en verzameld door handig gebruik van de oceaanstroming. Sinds hun start in 2013 zijn diverse studies uitgevoerd om deze methode te verbeteren. Inmiddels is er een prototype van het drijvende scherm op ware grootte en 100 meter breed dat binnenkort voor de Hollandse kust getest wordt op duurzaamheid en logistiek. Gevolgd door een studie en pilot test met een systeem van 2 kilometer breed voor de kust van Japan met het daadwerkelijk invangen van plastic.

De wetgeving op de Noordzee bepaalt dat je moet onderzoeken of nieuwe initiatieven effect hebben op de natuur. Dan gaat het om vragen als: komen er giftige stoffen vrij, hebben zeezoogdieren, vogels en vissen last van het drijvende scherm en de verankering? Die vraag legde The Ocean Cleanup voor aan de ecologen van Royal HaskoningDHV. Door middel van een zogenaamde quick scan hebben we de mogelijke effecten van het prototype onderzocht, waarin we toetsen aan de Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet. Uit de quick scan blijkt dat het Noordzee prototype, door het kleinschalige en tijdelijke karakter, geen grote effecten op het zeeleven en de bodem heeft. Dat is goed nieuws. Het is daarbij wel belangrijk om te vermelden dat wij alleen naar het Noordzee prototype hebben gekeken en nog niet naar de versie die straks op de oceaan plastic gaat invangen. Hiervoor zal in een later stadium nog een milieu effectrapportage worden opgesteld waarin alle gevolgen voor het milieu en de natuur op de betreffende locatie worden onderzocht.

plastic soup | Royal HaskoningDHV

Kritische geluiden

Uiteraard zijn er ook kritische geluiden over de methode die The Ocean Cleanup voorstelt. Zo zouden ze zich moeten richten op het voorkómen van zwerfvuil, het zou beter zijn om het plastic niet midden in de oceaan, maar langs of op de kust te verwijderen. Daarnaast zou het nog niet zeker zijn of de invangmethode werkt en wat de ecologische effecten precies zijn.

Allemaal begrijpelijke punten van zorg. Nog niet alle ecologische effecten zijn in beeld gebracht en het is inderdaad nog niet 100% zeker dat het systeem werkt zoals bedoeld. Dat is een vast gegeven bij een innovatie, vanuit een idee komen tot realisatie is een aaneenschakeling van aanpassingen op het ontwerp. Steve Jobs deed niet anders.

En natuurlijk moeten we voorkomen dat er plastic in zee terechtkomt door te recyclen, hergebruiken en te minderen. In Nederland is een klein begin gemaakt door het gratis weggeven van plastic zakken te verbieden, wat tot nu toe succesvol lijkt te zijn. En we moeten zeker proberen zoveel mogelijk plastic op het strand en langs de kust weg te halen, zodat het niet verder op zee terecht komt. Dit neemt niet weg dat we óók de grote hoeveelheden plastic moeten verwijderen die door de circulaire stromingen midden op de oceaan, de zogenaamde ‘gyres’, worden vastgehouden, voordat het in kleine stukjes uiteen valt en dan niet meer te verzamelen is. De genoemde acties zijn allemáál nodig om het probleem echt aan te pakken. Het is goed dat The Ocean Cleanup met hun innovatieve idee hieraan bijdraagt.

Zowel als professional als betrokken burger heb ik respect voor de drive en ambitie van The Ocean Cleanup. Zij pakken de handschoen op en willen een gigantisch maar ‘onzichtbaar’ probleem helpen oplossen. No guts, no glory. Van de beste stuurlui aan wal worden onze oceanen niet schoner!

Reageren? Graag!

Gerelateerde challenges

Gerelateerde markten