Recentelijk hebben gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam een intentieverklaring circulair inkopen getekend en een gezamenlijke roadmap opgesteld. Hiermee kan circulair inkopen praktisch worden ingebed in de organisaties. De doelstelling van de MRA-gemeenten is 50% circulair inkopen in 2025 en 100% in 2030. Royal HaskoningDHV helpt gemeenten om deze ambities te realiseren.

Niet circulair inkopen is altijd duurder | Royal HaskoningDHV

Circulair inkopen

Veel gemeenten hebben ambities rond het minimaliseren van grondstofverbruik, oftewel het verhogen van hun circulariteit. Circulair inkopen is hier onlosmakelijk mee verbonden. Hierbij worden zogeheten R-strategieën (zie kader) maximaal toegepast, waarmee een nieuw, innovatief inkoopproces kan worden gerealiseerd. We maken de transitie van producten inkopen naar behoeftes inkopen: het voorzien in je behoeftes met minimaal grondstoffengebruik.

Een belangrijk onderdeel van het proces is de samenwerking met partners, leveranciers en andere stakeholders, waarbij duidelijke afspraken gelden over het systeem waarin geproduceerd, geleverd, gebruikt en hergebruikt wordt. Wie, wat, waarom en tegen welke voorwaarden, is afhankelijk van het businessmodel waar voor wordt gekozen en hoe de behoefte wordt ingevuld.

Overheden zijn aanjager en voorbeeld

Het grote inkooppotentieel vanuit overheden kan als aanjager en voorbeeld dienen voor markt- en kennispartijen. Anderzijds biedt het kansen voor markt en kennispartijen om te innoveren en te zoeken naar betere oplossingen die vernieuwend zijn, een impact hebben op de ambitie en technisch en financieel haalbaar zijn, voor nu en in de toekomst. Uitgangspunt kan zijn om niet kosten-stijgend in te kopen, maar te streven naar maximaal budgetneutraal.

Van belang is om scenario’s en business cases te bedenken waarbij de keten wordt beheerst en de life cycle kosten en opbrengsten worden berekend. Hierbij kijken we naar de feiten, wat er écht met een product gebeurt. Een circulair product dat alsnog met alle herbruikbare componenten op de afvalberg terecht komt, levert natuurlijk geen bijdrage aan de circulaire economie en valt wat ons betreft dus niet in de definitie van circulair inkopen.

Op dit moment hebben gemeentes nog weinig ervaring met circulair inkopen. De in juni gepubliceerde roadmap (van de MRA) met plan van aanpak bevat nog geen inhoudelijke indicatoren. Deze moeten nog worden ontwikkeld. Ook lijkt de roadmap er van uit te gaan dat elk product of dienst op zich staat. Door echter de behoefte niet alleen functioneel te beschrijven, maar ook te plaatsen in haar ecosysteem zijn alternatieven of andersoortige circulaire oplossingen mogelijk geworden. Denk aan het voorkomen van inkoop van waterafvoerbuizen of aanpassen riolering voor afwatering door het creëren van wadi’s. De kosten voor wadi’s nemen toe, de kosten voor afwatering nemen af. De totale kosten en opbrengsten (circulariteit én financiën) kan uiteindelijk de keuze bepalen voor de manier van inkopen. Dit kan in een Innovatie-inkooptraject.

Implementatie van de RoadMap Circulair Inkopen

Ik en mijn collega’s bij Royal HaskoningDHV kunnen u ondersteunen met de implementatie van de RoadMap Circulair Inkopen. We hebben reeds ervaring met de ontwikkeling van MVI/CI criteria voor productgroepen in MRA context en werken nauw samen met het Nederland Planbureau, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en AevesBenefit, waarvoor we onder andere het Future European action on Circular Economy hebben meehelpen ontwikkelen. Voor specifieke productgroepen en geprioriteerde afvalstromen helpen wij pilot projecten te definiëren, evalueren en vervolgens op te schalen.

Mogelijke project deelleveringen Circulair Inkopen MRA

Ons uitgangspunt is altijd dat er budgetneutraal wordt gewerkt of verdienmodellen worden ontwikkeld. Circulair Inkopen gaat uit van een andere werkwijze en enkele sourcingsmodellen geven wel de noodzaak business cases organisatiebreed op te stellen. Dit heeft gevolgen voor deelbudgetten van gemeentelijke afdelingen en de 4-jarige controlcyclus. Voorstellen met de laagste TCO (total cost of ownership) of LCC (life cycle costs) worden als scenario meegenomen in besluitvorming. Bestuurlijkzijn beleidsuitgangspunten in relatie tot duurzaamheid en circulaire economie kaderstellend.

Ambitieniveau:

  • Vaststellen in de tijd de ambitie, met eventueel groeimodel
  • Analyse koppeling met circulaire economie-ambities en duurzaamheidsagenda
  • Organiseren van ambitie en scoping workshops
  • Stakeholder-analyses en definiëren ecosysteem
  • Praktische uitvoering inkoopprocessen
  • Probleem pitches en of inrichten innovatieplatforms (interactie met de markt uitlokken om oplossingsgericht te denken waarbij gestuurd wordt op excellente oplossingen met impact die haalbaar zijn)
    • Spendanalyse
      • Categorisering op basis van open vraag aan de markt en aangaan van dialogen t.b.v ontsluiten kennis per productsoort naast eigen ervaring (3%) met externe kennis (97%) van potentiele oplossingen
      • Uitvoeren pilots (op basis van bestaande kennis en organisatie)
      • Uitvoeren small wins (op basis van nieuwe ideeën omtrent ontsluiten circulariteit met impact [organisatiebreed en hiermee basis voor breed draagvlak]

      Organisatie
      • Inrichten centrale coördinatie d.m.v. Tenderboard
      • Ontwikkelen en beheer meetmethodiek

      Tools
      • Sourcingmodel inrichten en koppelen aan spendanalyse en open marktvraag
      • Contracten en prijsmodellen ontwikkelen i.s.m. jz
      • Beoordelingsmethodieken conform sourcingmodellen

      Kennis
      • Kennissessies organiseren o.b.v. Keten (1), Innovatie (2) en toekomst (3)

Meer weten? Neem contact op met Paul Mul.

Geschreven in samenwerking met Bas Zuiderent - AevesBenefit.