Kunststoffen zijn nagenoeg onmisbaar geworden in onze moderne samenleving. Door de unieke materiaal eigenschappen en lage kosten, worden deze veelvuldig toegepast. Eén van de meest voorkomende toepassingen is als verpakkingsmateriaal. Probleem is dat 95% van de waarde van het kunststofmateriaal verloren gaat nadat het slechts één keer gebruikt is! Wereldwijd verliezen we zo € 100 miljard per jaar aan waarde! Hoe kunnen we deze waarde beter behouden en dit op lokaal niveau aanpakken?

Naar een lokale circulaire kunststofeconomie | Royal HaskoningDHV

Naast veel voordelen, zijn er ook nadelen verbonden aan het gebruik van kunststoffen: deze zijn gebaseerd op fossiele grondstoffen en breken niet af in het milieu:het breekt slechts in steeds kleinere deeltjes. Ook in Nederland gaan we inefficiënt om met onze kunststoffen. Als we bijvoorbeeld naar onze huishoudens kijken, dan gooien we per jaar circa 330 kiloton aan kunststof verpakkingsmaterialen weg. Hiervan wordt ongeveer 40% gerecycled, de rest beland in de verbrandingsoven of op de storti.

Van gemixte bulk naar een schone stroom

Dit recycling percentage van 40% is laag gezien de potentiële waarde van het materiaal. Eén van de oorzaken hiervan is dat plastic op dit moment nog veelal als “bulk mix” (als onderdeel van PMD) wordt ingezameld en het sorteren van deze mix in de praktijk lastig blijkt. Hierdoor zijn er problemen met de zuiverheid van de materiaalstroom, wat ervoor zorgt dat de toepassingen van gerecycled plastic vaak neerkomen op “downcycling” (zoals kliko’s, roosters en kratten). Hier geldt: hoe zuiverder de stroom, des te hoogwaardiger deze toegepast kan worden.

Dat slechts 40% gerecycled wordt en dan vaak ook nog in “downcycling” toepassingen, impliceert dat er veel waarde verloren gaat. Door deze ingezamelde kunststoffen alsnog in de verbrandingsoven te gooien, gaan waardevolle grondstoffen letterlijk in rook op. Zodoende blijven we afhankelijk van nieuwe grondstoffen voor de productie van kunststoffen. Er zijn afspraken gemaakt met de industrie om de komende jaren meer materiaal te gaan scheiden en meer gerecycled kunststof toe te passen. Daarnaast zijn er concepten die nu al toegepast kunnen worden. Eén van de oplossingen om dit verlies aan waarde te voorkomen is door het lokaal inzamelen en hergebruiken van zuivere stromen.

Naar een lokale kunststofeconomie

Wij zien kansen om op lokale of regionale schaal waarde te creëren door kleinschalig en hoogwaardig kunststof reststromen te benutten. Het afvoeren, sorteren en verwerken van huishoudelijk kunststof afval kost op dit moment geld (waarvoor gemeenten een vergoeding krijgen). Eigenlijk is dat vreemd, want in essentie zijn kunststoffen een zeer waardevolle stroom. Juist hier kunnen gemeenten waarde creëren!

Naar een lokale circulaire kunststofeconomie | Royal HaskoningDHV

Zuivere reststromen zijn zeer waardevol

Om dit effectief te kunnen doen, is het belangrijk om de huidige focus op “kwantiteit” te verleggen naar “kwaliteit”. Er zijn namelijk relatief zuivere reststromen nodig en die krijg je niet door alles op een hoop te gooien. Met relatief kleine investeringen en gerichte prikkels kunnen zuivere stromen ingezameld worden die geschikt zijn voor lokaal hergebruik in een “lokale kunststofeconomie”. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het apart inzamelen van plastic bekertjes op kantoren of flessen en flacons van huishoudens. Het kan op kleine schaal beginnen!

Waar zitten de kansen?

De kansen starten bij het beschikbaar kunnen stellen van relatief zuivere stromen en gecascadeerde toepassingen daarvan, afhankelijk van de zuiverheid. Hoogwaardig gerecycled PET kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor allerhande gebruiksvoorwerpen, zoals bakjes, pennen en flessen. Maar ook voor producten die toegepast kunnen worden in de omgeving, zoals tegels, palen en wandbeschoeiing. Ook de snel ontwikkelende 3D-print technologie zorgt ervoor dat er op korte termijn een toenemende vraag zal zijn naar schone kunststoffen die als input dienen voor 3D printers.

Royal HaskoningDHV werkt aan verschillende concepten om een lokale kunststofeconomie te creëren:

  • Concepten om “eigen kunststof” kleinschalig om te zetten in hoogwaardige concepten (vanaf enkele tonnen)
  • Verbinden van vraag (bij kunststofbedrijven in een regio) aan beschikbaar lokaal aanbod (bij diverse partijen)
  • Inschakelen inkoopkracht publieke sector in een regio om een kunststofkringloop te organiseren

Meekoppelkansen

Naast waardebehoud van de materiaalstroom kunnen gemeenten meer waarde creëren door slimme meekoppelkansen te benutten. Bijvoorbeeld, het inzetten van de sociale werkplaats voor het sorteren, en recyclen en opnieuw produceren van kunststoffenproducten zorgt ook voor lokale werkgelegenheid en welzijn. Dat kan een belangrijke meerwaarde zijn van de lokale kunststofeconomie. De uitdaging gaat hiermee verder dan alleen kijken naar de materiaalstroom op zich. Met het lokaal hergebruiken van materiaalstromen/kunststof kunnen meerdere maatschappelijke doelen bereikt worden.

Kortom, er liggen unieke kansen om meervoudige waarde te creëren door het opzetten van de lokale en circulaire kunststofeconomie. Het levert ons allen geld, werkgelegenheid en een beter milieu op. Wij gaan hiermee aan de slag! U ook? Neem gerust contact met ons op om eens te sparren. 

 

Week van de Circulaire Economie januari 2017

In de Week van de Circulaire Economie publiceren wij iedere dag een “circulair blog”:

  1. Maandag: Afval gezien door de circulaire bril
  2. Dinsdag: Circulair inkopen in de praktijk
  3. Woensdag: Hoe restafval te verminderen met 100 kg/inw? Twee inspirerende voorbeelden
  4. Donderdag: In 5 stappen naar een circulaire GWW
  5. Vrijdag: Let op! Weggooien kost geld

We hopen je hiermee te inspireren om samen stappen te zetten naar een circulaire toekomst!


Bronnen

  1.  Routekaart NRK 2012 – 2030.
  2. World Economic Forum, Ellen MacArthur Foundation and McKinsey & Company. The New Plastics Economy – Rethinking the future of plastics. (2016).