In een circulaire economie is er geen restafval. Vermindering van de hoeveelheid huishoudelijk restafval en betere afvalscheiding is in veel gemeenten in Nederland daarom een speerpunt. In het Rijksbrede programma “Nederland Circulair 2050” vormen consumptiegoederen één van de vijf prioriteiten.

Haal jij eruit wat erin zit?

Als gemeente wil je hier op inspelen, maar hoe? In veel grotere gemeenten in Nederland vormt het een behoorlijke uitdaging om de hoeveelheid huishoudelijk restafval flink omlaag te krijgen. Veel steden hebben te maken met een lastige uitgangssituatie: veel hoogbouw, inwoners die moeilijk in beweging lijken te komen en mogelijk forse investeringen met onzekerheid over het effect van de maatregelen.

Vergelijking grootste gemeenten in Nederland

Hoe staan de grotere gemeenten in Nederland er eigenlijk voor? De onderstaande grafiek geeft een beeld van de prestaties van gemeenten (2015) met ongeveer 100.000 inwoners en meer. De grote onderlinge verschillen vallen op!

Grafiek fijn en grof restafval

Waar ligt dat aan? Daar zijn verschillende verklaringen voor te geven. De top 5 gemeenten met het minste restafval hebben bijvoorbeeld alle vijf een diftar systeem. De top 3 gemeenten met het meeste restafval zijn de gemeenten met de hoogste percentages hoogbouwwoningen (60% of meer).

Twee Inspirerende voorbeelden

Is het mogelijk om de hoeveelheid restafval snel drastisch te verminderen? Het antwoord is gelukkig een volmondig “JA!” Vanuit onze adviespraktijk hebben we twee gemeenten gezien die erin zijn geslaagd om de hoeveelheid restafval in korte tijd met meer dan 100 kg per inwoner per jaar te verminderen: Deventer en Almere. Beide hebben ingezet op een behoorlijk verschillende aanpak. Echter een hoge service bij het inzamelen van te scheiden stromen staat centraal!

Wat doet Deventer?

Deventer heeft in 2013 diftar ingevoerd. Voor de invoering daarvan lag de gemiddelde hoeveelheid fijn restafval ruim boven de 200 kg per inwoner. Na de invoering is dit op spectaculaire wijze gedaald naar ongeveer 100 kg per inwoner.

BEST-tas

Diftar is niet het enige wapenfeit dat Deventer in de strijd heeft ingezet. Deventer zet namelijk zowel bij de hoog- als bij de laagbouw in op een unieke en frequente haalservice voor de te scheiden stromen. Ondermeer door inzet va n het lokale sociale werkbedrijf worden de stromen glas, PMD, papier en BEST (boeken, elektronica, speelgoed en textiel) en GFT met een hoge frequentie aan huis ingezameld. Uniek hierbij zijn de huis aan huis inzameling van glas en BEST. Weinig andere gemeenten in Nederland hanteren deze aanpak. In regionaal verband wordt de BEST stroom na inzameling uitgesorteerd.

Wat doet Almere?

Almere wil een stad zonder afval worden. Tot enkele jaren geleden, lag de hoeveelheid fijn restafval per inwoner nog tussen de 250 en 300 kg. Inmiddels is dit gedaald naar 175 kg. In 2020 moet dit 50 kg zijn. De focus ligt op huishoudelijk afval, maar er wordt ook aandacht besteed aan bedrijfsafval en afval van maatschappelijke organisaties.

Om een stad zonder afval te worden, zet Almere in op het intrinsiek motiveren van betrokkenen om bij te dragen aan de ambitie. Dit wil de gemeente doen door een breed gedragen beweging te creëren. Almere voert daarom campagne. Hierbij wordt onder andere een promotieteam ingezet dat aanwezig is op publieke evenementen en bewoners aan de voordeur informeert over “Almere, Stad zonder afval”.

Binnenkort worden bewoners uitgedaagd om deel te nemen de “50 kg uitdaging”. Hierbij worden bewoners via een online applicatie spelenderwijs uitgedaagd om minder dan 50 kg restafval per jaar te produceren. Ook in de “hardware” is geïnvesteerd: GFT, PMD, textiel en papier worden alle tweewekelijks aan huis ingezameld én er wordt gebouwd aan een upcycle centrum.

Wat kunt u doen?

Er gebeurt op dit moment ongelooflijk veel in afvalland:

  • voor het eerst in jaren worden nieuwe installaties voor restafvalverwerking ontwikkeld waarbij ingezet wordt op nascheiding/sorteren en hergebruik van grondstoffen in plaats van verbranden
  • nieuwe inzamelsystemen, zoals omgekeerd of hoogfrequent inzamelen, worden in veel gemeenten uitgerold
  • steeds meer gemeenten kiezen ervoor om bewoners financieel te prikkelen om afval te scheiden, traditioneel via het diftar systeem, maar ook steeds vaker via beloningssystemen
  • met online applicaties worden bewoners spelenderwijs uitgedaagd om beter afval te scheiden
  • “big data” doet zijn intrede in afvalland waarbij de afvalinzameling wordt geoptimaliseerd en bewoners gerichter benaderd kunnen worden
  • Via (kleinschalige) circulaire initiatieven gaan bewoners en start-ups op eigen initiatief aan de slag

Er valt tegenwoordig dus weer wat te kiezen! Kijk goed om u heen, maak keuzes voor uw gemeente en ga aan de slag! Zo kunt u ook bewegen richting een afvalloze stad en bijdragen aan de transitie richting een circulaire economie.

 

Week van de Circulaire Economie januari 2017

In de week van de circulaire economie verzorgen adviseurs van RHDHV iedere dag een “circulair blog”:

  1. Maandag: Afval gezien door de circulaire bril
  2. Dinsdag: Circulair inkopen in de praktijk
  3. Woensdag: Hoe restafval te verminderen met 100 kg/inw? Twee inspirerende voorbeelden
  4. Donderdag: In 5 stappen naar een circulaire GWW
  5. Vrijdag: Let op! Weggooien kost geld

We hopen je hiermee te inspireren om samen stappen te zetten naar een circulaire toekomst!