Hoe geven we handen en voeten aan de circulaire economie? Hoe bepaal je als overheid je positie in het speelveld van ideeën, initiatieven, partijen en belangen? Hoe zorg je voor een goed kader om beleid, instrumenten en kennis effectief in te zetten? Allemaal vragen die in deze spannende beginfase van de circulaire economie gesteld worden. Zo ook door de provincie Zuid-Holland. Lees hier onze bevindingen.

Figuur circulaire economie Zuid-Holland | Royal HaskoningDHV

Positiebepaling

De provincie wordt regelmatig via verschillende sporen betrokken en gevraagd om te participeren in trajecten van andere partijen. Momenteel worden deze vragen case-by-case afgewogen. Dit is soms een complex individueel bestuurlijk afwegingstraject, omdat een goed beleidskader ontbreekt. Enerzijds willen partijen niet dat een overheid zich te sterk inhoudelijk bemoeit met de projecten, anderzijds hebben ze zeer duidelijk behoefte aan een verbindende, overkoepelende en onafhankelijke overheid. Er liggen, zoals gebruikelijk in het begin van een transitie, nog verschillende rollen open en een positiebepaling voor de provincie Zuid-Holland is niet alleen voor haarzelf maar voor de gehele regio van belang.

Als je niet weet waar je staat, kun je moeilijk koers bepalen

Met dat uitgangspunt hebben we een overzicht gemaakt van de huidige initiatieven, ontwikkelingen, opgaves en kansen voor vijf relevante sectoren in Zuid-Holland. Inclusief de relevante trends en (beleids)ontwikkelingen op nationale en internationale schaal én aanknopingspunten binnen de eigen organisatie.

De insteek om via sectoren te werken en niet bijvoorbeeld te kijken naar beschikbare grondstoffen of initiatieven, maakt het mogelijk een laag dieper te komen en om de informatie meer betekenis te geven. Er kan gericht gekeken worden naar kansen binnen de sectoren én de uitdagingen die er zijn in de transitie naar een circulaire economie en naar cross sectorale kansen.

Inzoomen op huidige, relevante sectoren levert informatie op over reststromen, producten en (meer)waarde. In verbinding met ontwikkelingen en ambities (inter)nationaal en aanknopingspunten in de interne organisatie kan een vertaling worden gemaakt naar concrete opgaves en kansen.

Transitieschema circulaire economie | Royal HaskoningDHV

Kansen voor nieuwe bedrijvigheid en nieuwe waarde

Er is nog een voordeel om uit te gaan van huidige sectoren. De circulaire economie is een nieuwe economie, met nieuwe verwerkingstechnieken, nieuwe verdienmodellen en nieuwe ketens. Dat biedt kansen voor nieuwe bedrijvigheid en nieuwe waarde. Maar er liggen grote opgaven voor verandering in bestaande bedrijven en sectoren en dat zal ook pijn doen. Een transitie kent niet alleen winnaars, maar ook verliezers.

Het gevaar is dat nieuwe ideeën en initiatieven omarmd worden, maar dat de grotere beweging effecten heeft die niet tijdig worden gezien. Er is een koppeling nodig tussen oude en nieuwe economie en daaruit voortvloeiend zicht op de totale systeemverandering. Heeft een project voldoende (potentiële) impact? Is een afweging mogelijk op bepaalde criteria? Om je niet te verslikken in een toekomstbeeld van een circulaire economie als louter positief en kansrijk, is het goed om realistisch en op feiten gebaseerde afwegingen te maken. De studie voor de provincie Zuid-Holland geeft een eerste aanzet voor een dergelijke systeemanalyse.

Strategische lijnen

Door sectoraal uit te diepen, win je inzicht. Transitie lijnen voor een sector en door sectoren heen worden zichtbaar, wat strategische waarde heeft boven een algemeen begrip van circulaire economie of losse ambities. Vervolgvragen dienen zich als vanzelf aan: waar raken sectoren elkaar, welke projecten zijn er al in ontwikkeling, welke ruimtelijke keuzes vloeien voort uit deze ontwikkelingen, welke instrumenten zijn wenselijk en welke kaders kunnen we scheppen?

Overheden die serieus aan de slag willen met circulaire economie, die een heldere rol willen spelen en impact willen bereiken, doen er goed aan om eerst scherp te kijken waar ze zich bevinden alvorens positie te kiezen en een route uit te stippelen.


Week van de circulaire economie 2018

In de Week van de Circulaire Economie publiceren wij iedere dag een “circulair blog”:

  1. Hoe kom ik tot een beleidskader circulaire economie? Case Zuid-Holland
  2. Joepie de poepie: wasbare luiers leasen. Case gemeente Rheden
  3. Van bermgras tot bladzijde. Case Rijkswaterstaat
  4. Ecosysteemdiensten en circulaire economie
  5. Staat van de circulaire economie in Nederland

We hopen u zo te inspireren om samen stappen te zetten naar een circulaire toekomst!