Rijkswaterstaat beheert ca. 1.750 liggerviaducten met een gemiddelde leeftijd van 30 jaar. Elk jaar worden circa 40 nieuwe liggerviaducten gebouwd en worden ongeveer 10 viaducten afgebroken. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met wegverbredingen, waardoor de viaducten te smal worden. Nu worden de prefab liggers van gesloopte bruggen niet hergebruikt, maar vermalen tot betonpuin, downgrading dus. 
Prefab liggers kunnen echter direct worden hergebruikt in nieuwe projecten voor de functie waarvoor ze oorspronkelijk zijn gemaakt (ReUse). Royal Haskoning DHV is met dit idee één van de tien bedrijven die in het kader van SBIR CiVi (Strategic Business Innovation Research Circulaire Viaducten) is geselecteerd en opdracht heeft gekregen om een haalbaarheidsonderzoek te doen en nu als één van de 3 bedrijven een prototype mag maken. In dit interview met Rob Vergoossen en Rien Bakker een illustratie van hoe in dit project de maatschappelijke waarde vorm krijgt. Rob Vergoossen is als technisch expert betrokken bij dit project en Rien Bakker als inspirator en verbinder naar de marktpartijen. 

IN PLAATS VAN BETONPUIN NAAR HERGEBRUIK

Betonnen liggers, en met name prefab liggers, hebben de eigenschap dat ze ontzettend sterk zijn. Als je kijkt naar de geschiedenis was het na de Tweede Wereldoorlog zaak om Nederland snel weer op te bouwen. Prefab liggers maakten het mogelijk om snel te bouwen! Het beton is daarbij van een hoogwaardige kwaliteit, omdat het de hoogste verkeersbelasting aan moest kunnen kunnen en omdat het onder ideale omstandigheden gemaakt is in een fabriek. Uit berekeningen blijkt nu, dat deze liggers uit te slopen viaducten nog zeker honderd jaar mee kunnen. Hergebruik op een andere locatie ligt dus voor de hand. 

Maar ...dit gebeurt echter nog niet. Hiervoor zijn tal van redenen aan te wijzen: Regelgeving die ogenschijnlijk niet past, twijfel over de restlevensduur, onbekendheid (‘we doen het altijd zo’), het ontbreken van een goede match tussen vraag en aanbod, esthetische eisen, ...noem maar op. Voor het hergebruik van prefab liggers heeft Royal HaskoningDHV veel kennis in huis. Rob Vergoossen is al jaren bezig met de herberekening van kunstwerken, waardoor hij uitstekend zicht heeft op de mogelijkheden van hergebruik en ook op de kenmerken van het areaal van viaducten van Rijkswaterstaat.

Technisch gezien komt er zeker wel wat bij kijken, maar inmiddels weten we veel meer dan 40 jaar geleden. Eigenlijk is RWS al decennia geleden begonnen met modulair bouwen, waardoor het mogelijk is om prefab liggers nu te demonteren in plaats van te slopen. Voor hergebruik dienen de liggers schoongemaakt en indien nodig gerepareerd te worden, vervolgens ingekort en met de juiste hoek gemaakt te worden, zodat ze passend zijn in het nieuwe kunstwerk. Uiteraard moeten de liggers voor nieuwe toepassing nog door RWS worden geaccepteerd. Rob: ‘De liggers zijn ontworpen met oude normen, maar moeten aan de huidige richtlijnen voor nieuwe kunstwerken voldoen. Circulariteit is daar nog niet in opgenomen; we hebben te maken met smalle marges in de normen en in het ontwerp. Dit maakt hergebruik lastiger. Eigenlijk zou dit parallel mee moeten evolueren. Nu is er voor nieuwe projecten altijd weer maatwerk nodig. Daarbij is het ook belangrijk om naar de hele levenscyclus van een kunstwerk te kijken, niet alleen naar het stuk beheer en onderhoud.’

KEUZES VAN VANDAAG DIE BIJDRAGEN AAN MORGEN

De bijdrage aan de duurzaamheidsambitie is duidelijk. Door direct hergebruik voor de oorspronkelijke functie in plaats van inkoop van nieuwe liggers wordt bespaard op primaire grondstoffen, op energie en CO2 uitstoot. Daarbij zullen deze voordelen in de toekomst alleen nog maar groter worden: de primaire grondstoffen (zand, grind) worden in de toekomst schaarser, dus duurder, en de energiekosten hoger. Het maatschappelijk effect is groot als je dit doorrekent met de absolute aantallen; het potentieel is enorm. En dit effect kan nog groter worden als behalve liggers ook andere onderdelen worden hergebruikt, zoals stootplaten en leuningen. Het project draagt zo direct bij aan het behalen van de klimaatdoelen van RWS om in 2030 circulair te werken en om in 2050 volledig circulair te zijn. 

MATCHEN VAN VRAAG EN AANBOD

Maar zover zijn we nog niet. Wil dit vlekkeloos en als een goed geoliede machine lopen, dan dient de vraag (nieuwe kunstwerken RWS) en het aanbod (database van het areaal) met elkaar kloppend gemaakt te worden. Dit inzicht geeft als bijkomend voordeel, dat ook de logistieke kosten van vervoer en opslag optimaal beheerst kunnen worden. Rijafstanden van plaatsen waar liggers vrijkomen naar opslag en van opslag naar toepassingslocatie. Matchen van vraag en aanbod, met al het overleg met stakeholders dat daarbij hoort.

Een digitale toepassing zal daarbij helpen. We zien een online platform voor ons waar alle informatie van (toekomstig) beschikbare liggers voorhanden is. Hiertoe zetten we nu al een database op. Als we de beoogde opschaling kunnen bereiken, zien we ook mogelijkheden om de herberekening (en benodigde) aanpassingen geparametriseerd voor elkaar te krijgen. Een toekomstige gebruiker van het platform kan dan zelf zijn brug samenstellen uit beschikbare liggers, waarbij de lengte en kruisingshoek van de liggers aangepast kunnen worden door de gebruiker. Met andere digitale tools van Royal HaskoningDHV kunnen vervolgens de basis herberekening en tekening(en) van het ontwerp dezelfde dag naar anderen gecommuniceerd worden. 

VIA STAKEHOLDER ENGAGEMENT NAAR CULTUUROMSLAG

Rien Bakker weet hier alles van. Een goede samenwerking in de keten is een volgend punt dat essentieel is. Rien: ‘Ik werk al lange tijd samen met aannemers, leveranciers en Rijkswaterstaat. Het is belangrijk, dat je intern en technisch de zaken goed voor elkaar hebt, goed luistert, snel reageert en afspraken nakomt. Dan weten je partners dat een project waargemaakt kan worden, dan is er vertrouwen.’ 

In dit verhaal van de liggers is er daarbij een cultuuromslag nodig. Omdenken van mogelijk snel gewin naar lange termijn toekomstdenken. Niet standaard uitgaan van nieuwe materialen, maar hergebruik promoten: hergebruik vóór nieuw! Dit dient mogelijk gemaakt te worden bij het ontwerp en er zou ruimte moeten zijn voor hergebruik van voor handen zijnde liggers en andere materialen. Ook in besluitvormingstrajecten zou hergebruik mogelijk gemaakt en meer gestimuleerd moeten worden. ‘Zuinig zijn op grondstoffen en beter van tevoren nadenken’, aldus Rien.

Rob vult aan: ‘Dit hergebruik moeten we zo snel mogelijk realiseerbaar maken en invoeren. Het levert een heel concrete en logische bijdrage aan de wens van RWS om in 2030 al gedeeltelijk circulair te zijn. Gezien deze korte termijn zullen we alles moeten doen wat bijdraagt aan deze ambitie. Hergebruik van de prefab liggers is relatief gemakkelijk te realiseren. ‘Big things have small beginnings’, zei Prometheus al, laten we dit dus doen!’

Wilt u ook graag weten hoe we kunnen helpen om de maatschappelijke waarde vorm te geven?

Stuur een bericht

Contacten

Rob Vergoossen
Leading Professional Structural
Engineering of Infrastructure
+31 6 10 70 25 27
[email protected]
LinkedIn
 
 Rien Bakker
Business Development Manager
+31 6 51 37 63 01
[email protected]