Terug naar het verhaal

 

[1] H. Buyter, Bierbrouwerijen, 1994, pp. 5-7. 

[2] K . Sluyterman en B. Bouwens, Heineken: 150 jaar brouwerij, merk en familie, pp. 78 - 86.

[3] Tot 1975, toen de nieuwe fabriek in Zoeterwoude geopend en de Rotterdamse productielocatie opgeheven werd. Ibidem, pp. 320-325.

[4] De naam van de NV tussen 1873 en 1972.

[5] Heederik familiearchief, Feestelijke oorkonde met handtekeningen van 18 personen van technisch bureau Schotel.

[6] Feltmann was in 1873 naar Rotterdam gekomen en overleed er in 1897. Duitser van origine was hij als brouwmeester de drijvende kracht achter de innovaties bij HBM in deze periode. H.W. Lintsen (ed.), Geschiedenis van de Techniek in Nederland. De wording van een moderne samenleving 1800-1890. Deel 1, Zutphen, 1992, p. 196.

[7] Stadsarchief Amsterdam, Archief Heineken N.V., nummer toegang 834, inventarisnummer 1223. Brief van Schotel aan Feltmann, 16-1-1893

[8] De toiletgebouwtjes ontbreken overigens in de lijst opgesomde werken in DHV. Een korte terugblik op den arbeid van het ingenieursbureau Dwars, Heederik en Verhey, 1942, pp. 61-64.

[9] In Nederland waren destijds vijf brouwerijen met meer dan 100 arbeiders. Sluyterman en Bouwens, 2014 pp. 116-122 en H. Buiter, Bierbrouwerijen, PIE rapportenreeks 6, Zeist, 1994, p. 7.

[10] Alle houten vaten werden aan de binnenkant gepekt om bederf van het bier tegen te gaan.

[11] DHV, 1942, p. 64.

[12] J.L. Schippers, Bouwt in beton!, 1995, pp. 9-12. 

[13] Ibidem, pp. 13-20.

[14] Verhey had een jaar gewerkt bij de Rotterdamse firma Van Waning & Co, pionier op het gebied van gewapend betonconstructies en fabrikant van gewapend betonnen (riool)buizen. Zie Schippers, 1995, p. 15 en D. Hillenius, De geschiedenis van het Technisch Adviesbureau voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Alphen aan de Rijn, 1992, p. 13. 

[15] In 1912 waren de eerste Gewapend-Beton-Voorschriften verschenen. Schippers, p 42. De betonrelatie was volgens Groothoff de kiem van het latere bureau. Zie ook D.H.V. bericht, Amersfoort, november 1967, pp.4-5.

[16] Ir. A. Groothoff verwierf direct twee enorme opdrachten: een onderzoeksopdracht voor de Kennemer Elektriciteitsmaatschappij, en een dijkverbetering in Drechterland. A. Groothoff, ‘Het verhaal van D.H.V.’s geboorte’, manuscript, 1965, bedrijfsarchief Royal HaskoningDHV.

[17] Hillenius, 1992, p. 19.

[18] De zoon van zijn in 1904 overleden broer. Zelf weduwnaar en vader van 2 kinderen had A.D. Heederik de weduwe van zijn broer, Henriëtte de Wolf, en haar twee kinderen in huis genomen. In 1919 trouwde hij met haar. 

[19] Nog interessanter is het vervolg waarin geschreven werd dat een zoon dit recht ook kon opeisen. Heederik familiearchief, Conceptovereenkomst voorzien van aantekeningen, z.d.

[20] Het doel hierbij omschreven: ‘het geven van adviezen, het uitwerken van plannen en het leiden der uitvoering van werken op bouw- en stedebouwkundig, hygiënisch technisch, water en wegbouwkundig, cultuurtechnisch en waterhuishoudkundig gebied, zoowel in binnen- als buitenland’ D.H.V. bericht, Amersfoort, november 1967.

[21] Waaronder Henry Heineken, president-directeur en zoon van oprichter Gerard. K. Sluyterman en B. Bouwens, 2014, p. 150.

[22] Ibidem pp. 137-169.

[23] ’Het nieuwe ziederijgebouw van de Heinekensbrouwerij’, Rotterdams Nieuwsblad, 26 april 1923. 

[24] Stadsarchief Amsterdam, Archief Heineken 834, inv.nr.1597: alle tekeningen van het ketelhuis uit 1924 zijn ondertekend door Heederik.

[25] DHV 25 jaar, p. 64.

[26] Dwars en Verhey waren met hun bureau in april 1920 van Den Haag naar Amersfoort verhuisd.

[27] Zie o.a. Hillenius, 1992, pp. 26-27. 

[28] Door zijn huwelijk met haar was hij niet meer alleen de oom van de jongen maar ook zijn stiefvader. J.P. Heederik bleef hem overigens ‘Oom’ noemen. Heederik familiearchief en gesprek met zijn kleindochter d.d. 23 oktober 2020, en achterkleindochter, d.d. 8 nov 2020.

[29] De dag daarvoor was Dwars teruggetreden uit het bureau. Hij had, in ruil voor een royale toelage, geen bezwaar gehad tegen het blijven gebruiken van zijn naam. Heederik familiearchief.

[30] In 1931 werd het bureau overigens al Technisch Bureau Dwars, Heederik en Verhey genoemd. Maasbode, 27-06-1931.